Ο Ερνέστο Γκεβάρα γεννήθηκε στο Ροσάριο της Αργεντινής στις 14 Ιουνίου 1928 και ήταν το μεγαλύτερο από τα πέντε παιδιά του αρχιτέκτονα Ερνέστο Γκεβάρα Λιντς και της Σέλια ντε λα Σέρνα, μίας εξαιρετικά δυναμικής γυναίκας που συμμετείχε δραστήρια σε αριστερά κινήματα. Η οικογένεια του Τσε κατατασσόταν στα ανώτερα στρώματα της αργεντίνικης κοινωνίας. Παρ’ όλα αυτά, ταυτιζόταν με την ιδεολογία της Αριστεράς, αναγνωρίζοντας τα προβλήματα της εργατικής τάξης. Από μικρό παιδί ο Τσε αγαπούσε τα γράμματα και διάβαζε βιβλία προοδευτικού χαρακτήρα. Το άσθμα, με το οποίο είχε διαγνωστεί από νεαρή ηλικία, επηρέασε σημαντικά τη ζωή του. Σπούδασε ιατρική, πιστεύοντας ότι μέσω της ιατρικής θα προσέφερε υπηρεσίες στον απλό λαό που το είχε ανάγκη.
Ο Τσε, ο οποίος δέχτηκε προοδευτικές επιδράσεις από νεαρή ηλικία, έχοντας την ανάγκη να γνωρίσει τον κόσμο, το 1951, στα 23 του χρόνια, αποφάσισε να οργανώσει μια περιοδεία στη Λατινική Αμερική με τον πολύ στενό του φίλο Αλμπέρτο Γκρανάδος. Το ταξίδι αυτό διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του επαναστατικού του χαρακτήρα. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του συνειδητοποίησε ότι στις χώρες που αποτελούσαν την ήπειρο της Λατινικής Αμερικής επικρατούσε έντονη αδικία, φτώχεια και εκμετάλλευση των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Εξ αφορμής αυτών των παρατηρήσεών του, ο Τσε αποφάσισε να μελετήσει τη μαρξιστική θεωρία, για να αντιληφθεί βαθύτερα την κατάσταση.
Έπειτα από την αποφοίτησή του από την Ιατρική Σχολή, το 1953, ο Τσε ταξίδεψε στη Γουατεμάλα, όπου ξεκίνησε η επαναστατική του δράση. Εκεί, βίωσε από πρώτο χέρι τις θηριωδίες και τα εγκλήματα που διέπραττε το δικτατορικό καθεστώς, το οποίο δεχόταν στήριξη από τις ΗΠΑ. Ο λαός της Γουατεμάλας αντιδρούσε ενάντια στην αμερικανοκίνητη αυταρχική κυβέρνηση. Η κατάληξη ήταν η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, οι οποίες πνίγηκαν στο αίμα. Αυτό το δράμα το έζησε ως ένας παράνομος, καταζητούμενος αντάρτης. Ύστερα πορεύθηκε προς τη Βόρεια Αμερική και το Μεξικό, αφήνοντας το στίγμα του στη Βολιβία, το Περού, τον Ισημερινό, την Κολομβία, τον Παναμά, την Κόστα Ρίκα και το Σαλβαδόρ. Ο Τσε κατέφυγε στο Μεξικό για να προετοιμάσει τον αντάρτικο αγώνα έναντι του κατεστημένου, που εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του συστήματος και ήταν υπεύθυνο για την αδικία και την ανισότητα που επικρατούσαν σε ολόκληρη την Αμερική. Εκεί πρωτοσυναντήθηκε με τον Φιντέλ Κάστρο, όπου απέκτησε και το παρατσούκλι «Τσε», καθώς χρησιμοποιούσε συχνά την αργεντίνικη έκφραση που σήμαινε «Ε! Εσύ!», από τον Φιντέλ, έπειτα από συζητήσεις που αφορούσαν τη συμμετοχή του στην επανάσταση που θα λάμβανε χώρα στην Κούβα.
Ο Τσε εντάσσεται στο Κίνημα της 26ης Ιουλίου, που είχε ως σκοπό την ανατροπή του δικτάτορα Φουλχένσιο Μπατίστα, την εθνική ανεξαρτησία, κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, αγροτική μεταρρύθμιση και κοινωνική δικαιοσύνη. Στα τέλη του 1956, 82 άντρες, ανάμεσά τους ο Φιντέλ Κάστρο, ο Τσε και ο Καμίλο Σιενφουέγος, με το θρυλικό πλοιάριο «Γκράνμα», αποβιβάζονται στις ακτές της Κούβας. Σταδιακά το πλήθος των μελών της επανάστασης γινόταν ακόμη μεγαλύτερο, πληθαίνοντας τη μικρή ομάδα που θα ξεκινούσε την επανάσταση.
Κατά τη διάρκεια του ένοπλου αγώνα, ο Τσε αναδεικνύεται σε μια μαχητική και αγνή προσωπικότητα. Ο Τσε προάγεται σε κομαντάντε και αναλαμβάνει τη διοίκηση της δεύτερης επαναστατικής φάλαγγας. Η φάλαγγα του Τσε, στις 2 Γενάρη του 1959, μπαίνει στην Αβάνα έπειτα από την κατάληψη της Σάντα Κλάρα. Η νίκη στη μάχη της Σάντα Κλάρα, με την επικράτηση της φάλαγγας του Κάστρο και του Τσε, παραχωρεί στην Κούβα την πολυπόθητη πολιτική ελευθερία.
Ο Τσε, όμως, γνωρίζει ότι η επανάσταση είναι μία συνεχής διαδικασία χωρίς τελειωμό. Για αυτόν τον λόγο κατευθύνεται στη Βολιβία για να παρέχει στήριξη στο εθνικό κίνημα της επανάστασης, γεγονός που σηματοδότησε την αρχή του τέλους της ζωής του. Το 1967 το κίνημα στη Βολιβία δέχεται αλλεπάλληλα πλήγματα, με αποτέλεσμα στις 8 Οκτωβρίου 1967 οι 17 αντάρτες που απέμειναν, να πέσουν στα χέρια του βολιβιανού στρατού, ο οποίος δεχόταν καθοδήγηση από τη CIA. Ανάμεσα στους αντάρτες που συνέλαβε η CIA ήταν και ο Τσε. Μια μέρα αργότερα, αφού ο βολιβιανός στρατός δέχτηκε οδηγίες από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, δολοφονούν τον Ερνέστο Τσε Γκεβάρα.
Στον επικήδειό του για τον Τσε, ο Φιντέλ αναφέρει τα εξής:
«Με μια μόνο λέξη: ο Τσε μας άφησε το παράδειγμά του! Και το παράδειγμα του Τσε πρέπει να είναι πρότυπο για τον λαό μας, ιδανικό πρότυπο για τον λαό μας! Αν θέλουμε να πούμε πώς θα θέλαμε να είναι οι επαναστάτες μας, τα μέλη μας, οι άνθρωποί μας, πρέπει να πούμε δίχως κανενός είδους δισταγμό: να είναι σαν τον Τσε! Αν θέλουμε να περιγράψουμε πώς θα θέλαμε να είναι οι άνθρωποι των μελλοντικών γενιών, πρέπει να πούμε: να είναι σαν τον Τσε! Αν θέλουμε να πούμε πώς θα επιθυμούσαμε να διαπαιδαγωγηθούν τα παιδιά μας, πρέπει να πούμε δίχως δισταγμό: να διαπαιδαγωγηθούν στο πνεύμα του Τσε! Αν θέλουμε ένα πρότυπο ανθρώπου, ένα πρότυπο ανθρώπου που δεν ανήκει σ’ αυτούς τους καιρούς αλλά στο μέλλον, τότε, από τα βάθη της καρδιάς μου, λέω ότι αυτό το πρότυπο, δίχως κηλίδα στη συμπεριφορά του, στη στάση του, στη δράση του, αυτό το πρότυπο είναι ο Τσε! Αν θέλουμε να πούμε πώς επιθυμούμε να είναι τα παιδιά μας, πρέπει να πούμε με όλη μας την καρδιά, σαν φλογεροί επαναστάτες: θέλουμε να είναι σαν τον Τσε!»
Αδιαμφισβήτητα ο Τσε θα παραμείνει στην ιστορία ως ο πιο αγνός επαναστάτης. Ταυτόχρονα, όμως, παρέδωσε πολλές συμβουλές στη νεολαία. Πίστευε πως η μελέτη και η σκληρή δουλειά αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία για έναν νεαρό κομμουνιστή. Επιπλέον, ενθάρρυνε τους νέους να λάβουν μέρος στις κομμουνιστικές οργανώσεις των χωρών τους, υπογραμμίζοντας ότι είναι ύψιστη τιμή για κάθε νέο να συμμετέχει σε κομμουνιστικές οργανώσεις που, μέσω της οργάνωσης, διατηρούν τις ιδέες της επανάστασης ζωντανές. Επιπρόσθετα, ο Τσε τόνισε, πραγματοποιώντας μια βαθιά ανάλυση, πώς πρέπει να είναι ένας νέος κομμουνιστής. Κατά την άποψη του Τσε, ένας νεαρός κομμουνιστής πρέπει να έχει υψηλή αίσθηση του καθήκοντος ως χρέος προς την κοινωνία, ενώ οφείλει να έχει ευαισθησία για το πλήθος των κοινωνικών προβλημάτων. Κάθε νέος κομμουνιστής πρέπει να σκέφτεται ότι μπορεί να βελτιώσει την κοινωνία. Κάθε νέος κομμουνιστής πρέπει να προσδιορίζεται από τον προλεταριακό διεθνισμό, δείχνοντας αλληλεγγύη σε κάθε εργατικό κίνημα, όπου κι αν βρίσκεται. Κάθε νεαρός κομμουνιστής πρέπει να αγωνίζεται για την πάταξη της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και τη διαμόρφωση μιας κοινωνίας δίκαιης και ευημερούσας.
Σχεδόν έναν αιώνα μετά τη γέννησή του, ο Τσε συνεχίζει να εμπνέει κάθε νέο που ονειρεύεται έναν κόσμο πιο δίκαιο. Ο Τσε ανάγεται σε σύμβολο του αγώνα και της ενότητας. Συμβολίζει μια εποχή που θα μείνει χαραγμένη για πάντα στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής. 98 χρόνια μετά τη γέννησή του, ο Τσε είναι ακόμα ζωντανός. Βρίσκεται μαζί με τον απλό άνθρωπο σε κάθε μικρό καθημερινό αγώνα, σε κάθε πορεία και σε κάθε απεργία. Είναι το φως που ανάβει σε κάθε γωνιά του πλανήτη όπου οι άνθρωποι διαμαρτύρονται ενάντια στο κατεστημένο. Είναι η φλόγα που δεν θα σβήσει ποτέ, όσο οι ισχυροί του κόσμου προσπαθούν να τη σβήσουν.
Άρης Μούδουρος
Τ.Ο. Μαθητών Έγκωμης – Αγίου Δομετίου
